| |


ïªâa
ÉLjiy ïa¡f¤â‰fhf¤ âahf§fŸ
1918
|
|
bgÇah® <nuhL
efuh£áÆ‹ jiyt® Mdh®. ïªJ kj¤â‹ ÛJ« rhâKiw ÛJ« - F¿¥ghf,
âuhÉl ïd¤ij ml¡» xL¡Ftj‰fhf¥ gh®¥gd® â¤j bfhoa Ô©lhik
ÛJ« ït® mG¤jkhd btW¥ò¡ bfh©lnghâY«, ïtUila jl«òushj
ne®ikí« jiyáwªj ÃUthf¤ âwD« gšntW bghJ¤ Jiw mik¥òfËš
v©z‰w gjÉfis¥ gÇRfshf <£o¤ jªjd ïtU¡F.
M§»nya® M£á, áw¥ò mwk‹w eLtuhf (fîut khͰonu£) ïtiu
mk®¤âaJ. kht£l¡ fHf«, t£l¡ fHf«, efu t§», kj¤ njt°jhd
mw¡f£lis, bghJ üyf«, nghU¡F MŸ nj®î¡FG, ntsh©ikahs®
r§f«, tÂf® r§f«, kfh#d gŸË ÃUthf¡FG - ï¥go¥ gy muR¤Jiw
- k‰W« jÅah® Jiw mik¥òfËš jiyt®, Jiz¤ jiyt®, brayhs®
- v‹bwšyh« 29 áw¥ò Ãiy¥ gjÉfis ït® V‰¿Uªjh®.
v©z‰w ï‹¿aikahj ešthœî¤ â£l§fŸ ïtuhš br«ikahf eilKiw¥
gL¤j¥g£ld. F¿¥ghf, FoÚ®¤ â£l« âwikahf¢ brašKiw¡F tªjJ.
bgÇah® <nuhL efuh£á¤ jiytuhf ïUªj bghGJ, ã‹dhËš ïªâahÉ‹
‘ft®d® - b#duš’ Md âU. á. ïuhrnfhghy M¢rhÇ ahU¡F« (ïuh#hÍ)
ïtU¡F« ïilna e£òwî ky®ªjJ.
|
|
|
1919
|
âU. ã. tujuhRY
ehíL, âU. á. ïuhrnfhghy M¢rhÇah® M»nah®, ‘kfh¤kh’ fhªâ
tÊ el¤J« njáa fh§»uR¡ f£áÆš nrUkhW ïtiu ÉU«ã nt©o¡bfh©ld®.
<nuhL efuh£á¤ jiyt® gjÉia Éy¡» É£L¡ fh§»uR¡ f£áÆš cW¥ãduhf¥
bgÇah® j«ik ïiz¤J¡ bfh©lh®. |
|
|
1920 |
M§»nya® M£áia
v⮤J ‘kfh¤kh’ fhªâaofŸ bjhl§»a x¤JiHahik ïa¡f¤âš Ä¡f
M®t¤Jl‹ ït® <Lg£lh®.
mªj¤ jiytÇ‹ vG¢á miH¥ig V‰W, jh« nk‰bfh©oUªj 29 bghJ¤Jiw¥
gjÉfŸ mid¤ijí« Jwªjh®. xU gî‹ Éiy cUgh 10 (g¤J) Tl ɉfhj
mªj¡ fhy¤âš M©LnjhW« cUgh 20,000 <£o tªj bjhÊš ÃWtd¤ijna
_oÉ£lh®; FL«g tÂf¤ijna Jwªjh®.
<nuh£oš ãw¥ã¡f¥g£l 144 r£l¥ ãÇî jil¢ r£l¤ij Û¿ Kj‹
Kjyhf ït® ifJ Mdh®.
kfh¤kh fhªâaofis¥ bgÇah® e«ãdh®; j« jiytuhf V‰W¡ bfh©lh®.
vdnt mt®j« c©ik¤ bjh©luhf¡ fhªâaofË‹ x›bthU brhšY¡F« braš
tot« ju ït® bjhl§»dh®.
mj‰F X® vL¤J¡fh£L: fj® üiy¢ r¡fu¤â‹ _y« ït® ü‰wh®. fj®¤
JÂiana mÂa nt©L« v‹W fhªâaofŸ f£lis ÉL¤j clndna Éiy ca®ªj
btËeh£L¤ JÂfis åá v¿ªJÉ£L, fj® Miliana mÂa K‰g£lh®. m¤Jl‹,
80 taJŸs j« m‹idah® cŸË£l j§fŸ FL«g cW¥ãd® midtiuínk fj®
Mil k£Lnk cL¤j¡ f£lha¥gL¤âdh®! mJtiu JŒ¤j Ml«gu¤ij¤ JwªJ,
jkJ thœ¡if¥ gaz¤â‹ x›bthU ÃiyÆYnk vËik¥ g©ig¡ f©o¥ghd
ïašnghL fil¥ão¤jh®. |
|
|
kJÉy¡F¡
bfhŸifia Ãiyeh£oat®
1921
|
kJÉy¡F¡ bfhŸif
Kj‹ KjÈš cUth¡f¥ bg‰wJ bgÇah® mt®fË‹ ïšy¤ânyna. fhªâah®
<nuhL tªJ ïtuJ ïšy¤âš j§»dh®. m¥bghGJ, Fonghij¡ fzt®fshš
Äf¡bfhoa J‹òW¤jY¡F cŸshF« kidÉaÇ‹ jh§bfhzhj kdtÈia¥ g‰¿¥
bgÇahÇ‹ JizÉah® ehf«ikahU«, j§if f©z«khS« mtÇl« És¡»¡
T¿d®; kJ¥ bghUŸfis¤ jil brŒí« bfhŸifia tF¤nj Ôu nt©L«
v‹W mG¤jkhf tÈíW¤âd®. ïj‰fhf xU nghuh£l¤ijna el¤j nt©L«
v‹W« thâ£ld®.
ngh‰w¤j¡f ïªj¡ fU¤âid fhªâah® clnd V‰W¡ bfh©lh®. kJÉy¡F¡
bfhŸifia eilKiw¥gL¤JkhW M§»nya® muir tÈíW¤â ehL KGtJ«
fh§»uR¡ f£áÆd® fŸS¡fil K‹dhš k¿aš brŒa nt©L« v‹W m¿É¤jh®.
kJÉy¡F¡ bfhŸifia Ãiyeh£l fhªâah® ÉL¤j mªj¡ f£lisia Ãiwnt‰W
tj‰fhf, j«Kila guªj njh¥òfËš fŸ c‰g¤â¡fhf Ëw 500-¡F«
nk‰g£l bj‹id ku§fis¥ bgÇah® ntnuhL bt£o 圤âdh®. mªj msî¡F
kJÉy¡F¡ bfhŸifÆY« cWâahd ão¥ò¡ bfh©oUªjh® ït®.
<nuhL efÇš nghuh£l åu®fis tÊel¤â¢ br‹W fŸS¡fil K‹dhš
k¿aš òǪjh® bgÇah®. ït® ifJ brŒa¥g£L, xU khj áiw¤ j©lid
Éâ¡f¥g£lh®. |
|
| 1922 |
ït®j« kidÉ
ehf«khS« j§if f©z«khS« »s®¢áÆš Äf¤ J¢rnyhL Fâ¤jd®; fŸS¡fil
K‹dhš k¿aš brŒtj‰F¥ bg© bjh©l®fis¤ jh§fns tÊ el¤â¢ br‹wd®.
mªj¥ nghuh£l¤ij ÃW¤âÉLkhW, fh§»uR¡ f£áÆ‹ K‹d¤ jiyt®fŸ
áy® ‘khkÅj®’ fhªâahiu nt©o¡ bfh©ld®. m¥bghGJ mtnuh »s®¢áia
ÃW¤J« m¤jifa Koit¤ j«khš k£Lnk vL¡f KoahJ v‹W« <nuh£oš
cŸs ïu©L bg©kÂfË‹ iffËšjh‹ mJ ïU¡»wJ v‹W« mt® cWâglnt
ciu¤jh®. bgÇah® mt®fË‹ kidÉí« j§ifínk mt® F¿¥ghŒ cz®¤âa
ïU bg©kÂfŸ. |
|
|
jÄœehL
fh§»u° jiyt®
1922
|
bgÇah® jÄœehL
fh§»u° FGÉ‹ jiyt® Mdh®. âU¥óÇš eilbg‰w mªj¡ f£áÆ‹ khÃy
kheh£oš, âuhÉl ïd¤ij¢ nr®ªj Mâ âuhÉl® midtU« tÊghL brŒa
nfhÉšfS¡FŸ mDkâ¡f¥gl nt©L« v‹gij tÈíW¤J« xU Ô®khd¤ij¡
bfh©L tªjh®. Mdhš fh§»u° FGÉš ïUªj gh®¥gd®fŸ mªj¤ Ô®khd«
Ãiwntwhjgo jL¤JÉ£ld®.
j§fsJ ‘tUz jUk«’ v‹D« rhâ Kiwia¡ fil¥ão¥gâš mt®fŸ fh£oa
bt¿¤jd¤jhš ÄFªj M¤âu« milªj bgÇah® - MÇaÇ‹ kDRÄUâ, ïuhkhaz«
Kjyhdt‰iw bfhS¤j nt©L« v‹W m¿É¤jh®. VbdÅš, rhâ k‰W« _le«ã¡if
v‹D« bfhLikfshš âuhÉl ïd¤ijna ml¡» xL¡» ïÊîgL¤Jtj‰F¤ j§fŸ
kj¡ fUÉfshf mt‰iw tŠrfkhd gh®¥gd® ga‹gL¤âd®. |
|
|
1923
|
ïªJ kj¡ nfhÉšfËš
gh®¥gd® el¤âa Ru©lš nt£il¡F Koî f£l - gdfš mur® jiyikÆš
mikªj Úâ¡ f£á muR, br‹id khfhz r£l nkyitÆš, xU r£l¤ij
Ãiwnt‰¿ ïªJ rka mwÃiya¤ Jiw mik¡f tÊ tF¤jJ.
jh« xU fh§»u° jiytuhf ïUªj nghâY« Tl Úâ¡ f£á M£á Ãiwnt‰¿a
mªj¢ r£l¤ij¥ bgÇah® MjǤjh®. ïªJkj MÇa®fshš xL¡» cU¡Fiy¡f¥g£l
âuhÉl ïd¤jtU¡F¢ r_f Úâí«, fšÉ, ntiy thŒ¥ò, bghUËaš ngh‹wt‰¿š
rk cÇikfS« mila nt©L« v‹gâš c©ikahd m¡fiw bfh©oUªjnj bgÇah®
m¥go MjǤjj‰F¡ fhuz«. |
|
|
r_f
Úâ¡fhd ngh® kwt®
1924
|
|
muR
Miz _y« fšÉÆY« ntiy thŒ¥ãY« tF¥òthÇ ïl xJ¡ÑL bfhŸifia¢
bra‰gL¤j Úâ¡ f£á M£á nk‰bfhŸS« el to¡iffis¥ bgÇah® ghuh£odh®.
ïªJ rhâah®fËš Äfî« ÑHhd moikfshf Mâ âuhÉliu ml¡» xL¡Ftj‰F
xU tÊKiwahf¤ ‘Ô©lhik’ v‹gij¥ gh®¥gd® fLikahf¡ fil¥ão¤jd®.
mªj¡ bfhoa rhâ Kiwia xʤJ¡ f£L« bghU£L, nfush khÃy«
it¡f« v‹D« CÇš jil¢ r£l¤ijí« Û¿ beŠRu¤njhL nghuh£l¤J¡F¥
bgÇah® jiyik V‰W el¤âdh®.
it¡f« v‹D« mªj efÇš, nfhÉiy¢ R‰¿íŸs bjU¡fËš <Ht®
v‹D« jhœ¤j¥g£l k¡fŸ el¥gj‰F¡ Tl mDkâ¡f¥glÉšiy. vdntjh‹
m§nf cŸq® fh§»u° f£áÆd® k¿aš nghuh£l¤ij¤ bjhl§»d®.
mj‰F¤ jiyik jh§F« bghW¥ig V‰gj‰F¤ jÄœeh£oÈUªJ tUkhW
bgÇahU¡F nt©LnfhŸ ÉL¤jd®. ïtU« m§nf mªj¡ »s®¢á¡F¤ jiyik
V‰wh®. mjdhš ïu©L jlitfŸ áiw¤ j©lid Éâ¡f¥g£lh®.
mªj k¿aš ngh® X® M©L¡Fnkš Úo¤jJ. ã‹d® Ô©l¥glhjt®¡F¤
bjU¡fŸ âwªJÉl¥g£ld; el¥gj‰F mDkâ »il¤jJ.
kÅj cÇikfS¡fhf¤ J¢rnyhL eilbg‰w nghuh£lK«, âahfK« bt‰¿ia
<£o¤ jªjd. mjdhš ‘it¡f« åu®’ v‹W bgÇah® miH¡f¥g£lh®..
|
|
1924
br¥l«g® 11
|
| M§»nya® M£áÆš
mašeh£L¥ bghUŸfË‹ òw¡fÂ¥ò¡F«, fj®¤ JÂiana cL¤j nt©L« v‹gj‰F«
K‹ò bfhŸif KH¡f« (ãu¢rhu«) brŒjh® v‹gj‰fhf ït® áiw¤ j©lid
Éâ¡f¥g£lh®. |
|
1924
|
âUbešntÈ
mUnf nru‹khnjÉ CÇš eilbg‰w njáa gƉᥠgŸËÆ‹ ÉLâ ‘FUFy«’
vd miH¡f¥bg‰wJ. t.nt.R. mŒa® v‹D« gh®¥gd® mj‹ bghW¥ãid
V‰¿Uªjh®. jÄœehL fh§»u° FG V‰gL¤âa mªj¡ FUFy«, âuhÉl ïd¤ij¢
nr®ªj bfhilahËfË‹ Ãâ cjÉahY« ïa§»aJ. MÆD«mj‹ bghW¥ãid
V‰¿Uªjtnuh m§nf rhâ ntWgh£il¡ fh£odh®. gh®¥gd® - gh®¥gdušyhjh®
v‹W jŤjÅna ãǤJ it¤J czî gÇkhw¥g£lJ.
âuhÉl khzt®fis¤ jÅna xJ¡» it¤J¤ jkJ MÇa ïd¥ gh®¥gd khzt®fS¡F
k£L« jÅ¢ rYif fh£oa t.nt.R. mŒaÇ‹ rhâ bt¿¤jd« ÄFªj mQF
Kiw bgÇahÇl« M¤âu¤ijna _£oaJ. Mfnt khbgU« kÅj¥ g©ghsuhd
ït®, mªj¥ gh®¥gdÇ‹ bfhoa ngh¡if¡ f©o¤J jÄœehL fh§»u° FGÉ‹
brayhsuhd bgÇah® ngh®bfho ö¡»dh®.
1924 et«g® â§fËš âUt©zhkiyÆš eilbg‰w fh§»u° f£áÆ‹ khfhz
kheh£L¡F ït® jiyik jh§»dh®.
Mâ¡f« brY¤J« gh®¥gd®¡F ïizahf thœ¡ifÆ‹ všyh¤ JiwfËY« ca®ªj
Ãiyfis v£lî«, ïʪj Ãiyfis¤ Ju¤â mo¡fî« gh®¥gd® mšyhjh®
vd¥gL« âuhÉl® ïd¤jt®¡F¡ fšÉÆY« muR mYtšfËY« tF¥òthÇ ïl
xJ¡ÑL f£lha« nt©L«. ïªj¡ nfhÇ¡ifia tÈíW¤J« Ô®khd¤ij 1920
M« M©L Kjny fh§»u° khehLfËš K‹bkhʪJ bfh©nl ïUªjh® bgÇah®.
jh« jiyik V‰w 1924 âUt©zhkiy fh§»u° khfhz kheh£oY« mªj¤
Ô®khd¤ij ït® bfh©L tªjh®.
Mdhš, gh®¥gd®fnsh, âUbešntÈ (1920), jŠrhñ® (1921), âU¥ó®
(1922), nry« (1923) M»a fh§»u° khehLfËš brŒjij¥ ngh‹nw
âUt©zhkiy (1924) kheh£oY« bgÇahÇ‹ Ô®khd¤ij¤ njh‰fo¤jd®. |
|
1924
|
| nry« efÇš
xU bghJ¡T£l¤âš ngR« bghGJ bgÇah® X® v¢rÇ¡if ÉL¤jh®: “M§»nya®
M£á¡ fhy¤ânyna gh®¥gd® mšyhjh® (âuhÉl®) tF¥òthÇ ïlxJ¡ÑL
cÇikia¥ bg‰whš xÊa gh®¥gd® nkyhâ¡f¤ij xÊ¡fnt KoahJ; âuhÉl
ïd¤jt®, ‘ãuhknzh¡»uá’ v‹D« gh®¥gÜa¡ bfhL§nfhš M£áÆš J‹g¥gl¤jh‹
nt©L«” v‹wh®. ï›thW xU òâa brhšyh¡f¤ijna ït® cUth¡»dh®. |
| 1925
- nk 2 |
‘Fo muR’ v‹D« jiy¥ãš xU jÄœ
thu ïjiH¥ bgÇah® btËÆ£lh®. jhnk mj‹ MáÇauhfî« mk®ªjh®.
ïªJ kj¤â‹ bfhoa rhâ Kiw k‰W« _le«ã¡if _y« gh®¥gduhš ml¡»
moik¥gL¤j¥g£l âuhÉl ïd¤jtU¡F ÉÊ¥òz®¢á C£L« j‹khd vG¢á¡
bfhŸiffis mªj ïjœ thÆyhf¥ gu¥ãdh®.
Jwî¡nfhy« ó©l jÄœ PhÅí« ft®¢á Ä¡f brh‰bghÊthsUkhd, òfœ
ó¤j âU¥ghâÇ¥òÈô® - PhÅah® mofŸ ‘Fo muR’ thu V£o‹ Kjš ïjiH
btËÆ£lh®. |
| 1925
- et«g® |
jÄœ üyháÇa®, ïjœ MáÇa®, brh‰bghÊths®,
bjhÊyhs® jiyt® - v‹bwšyh« gyJiw m¿Puhf¤ âfœªjt® ‘jÄœ¤
bj‹wš’ âU. É. fÈahzRªjudh® (âU.É.f.). mtuJ jiyikÆš fhŠÓòu«
efÇš fh§»u° khehL eilbg‰wJ. mâY« Tl, gh®¥gd® mšyhjhU¡F
ü‰W¡F 50 ÉG¡fhL tF¥òthÇ ïl xJ¡ÑL nt©L« v‹W Ô®khd« bfh©Ltªjh®
bgÇah®.
tH¡f«nghynt jªâu« Ä¡f gh®¥gd®, mJ ÃiwntWtij¤ jL¤jd®. mªj¤
njhšÉ všiya‰w M¤âu¡fhuuhf kh‰¿aJ bgÇahiu. vdnt, gh®¥gduhš
KGikahf¡ if¥g‰w¥g£L Mâ¡f« brY¤âa khfhz¤ jiyik¥ bghW¥ò¡
FGit¡ bfh©l fh§»uR¡ f£áÆÈUªJ ït® btËna¿dh®.
m›thW fh§»uR¡F Éil bfhL¤j bghGJ, jkJ vâ®fhy¤â‹ xnu ntiy
- gh®¥gd® Mâ¡f M£áia¡ bfh©l fh§»uir všyh tiffËY« monahL
xʤJ¡ f£LtJjh‹ v‹W bgÇah® ïo KH¡f¤Jl‹ NSiu¤jh®. ït® kheh£il
É£L btËna¿a clndna, Äf¥ bgU« v©Â¡ifÆš f£áÆ‹ K‹d¤ jiyt®fS«
bjh©l®fS« ïtiu¥ ã‹bjhl®ªJ tªJÉ£ld®.
RakÇahij ïa¡f« njh‰Wɤjt® |
| 1925
- or«g® |
mnj fhŠÓòu¤âš fh§»uR¡F¥ ngh£oahf¥
gh®¥gd® mšyhjh® kheh£il¥ bgÇah® el¤âdh®.
jkJ brh‰bghÊÉš, g©il¡ fhy« Kj‰bfh©nl, âuhÉl®¡F« MÇa®¡F«
(gh®¥gd®¡F«) ïilnaahd jÅ ïd ntWghL v¥bghGJnk ïUªJ tªJŸsJ
v‹W«, mJnt ï‹iwa fh§»u° f£áÆY« Ãyîtij kW¡fnt KoahJ v‹W«
bgÇah® btË¥gilahf vL¤Jiu¤jh®. Mfnt ïªJ kj¢ rhâ Kiw k‰W«
_l e«ã¡if _ykhf¥ gh®¥gÜa Mâ¡f¤jhš ïÊthf¢ ÓuÊ¡f¥g£l âuhÉlÇ‹
ïd«, bkhÊ, ehfÇf« M»at‰¿‹ j‹khd¤ij¡ f£o¡ fh¥gh‰¿¡ bfhŸtJ
ït®fË‹ f£lha¤ njit v‹W« ït® tÈíW¤â¥ ngádh®.
ï›thwhfnt, fh§»uR¡ f£áiaÉ£L btËna¿a bgÇah®, 1925-M« M©oš
‘RakÇahij ïa¡f«’ (Self-Respect
Movement) v‹D« Ó®âU¤j¥ ghriwia¤ njh‰Wɤjh®. |
| 1926 |
| jÄœeh£o‹ gšntW ïl§fËY« eilbg‰w
Vuhskhd gh®¥gd® mšyhjh® (âuhÉl®) khehLfËš ït® g§F bfh©lh®.
gh®¥gd®¡F moikfŸ v‹D« ïÊÉÈUªJ j§fis ÉLɤJ¡ bfhŸS« bghU£L¤
âuhÉl ïd¤jtÇ‹ ÉÊ¥òz®¢á¤ Ôia¡ bfhGªJ Él¢ brŒtj‰fhf¤ jkJ
j‹khd ïa¡f¡ bfhŸiffis¥ gu¥ãdh® ït®. |
| 1927 |
fh§»u°
f£á¤ jiyt® v«.nf. fhªâ mt®fis bg§fSÇš bgÇah® neÇš rªâ¤J
Éthâ¤jh®. ‘tUzháuk jUk«’ v‹D« eŠR¡ nfL bfh©l rhâKiwia
ntnuhL fisªbj¿ªjhš m‹¿, gh®¥gduhš ãothjkhf¡ fil¥ão¡f¥gL«
‘Ô©lhik’¤ Ôikia xÊ¥gJ v‹gJ Koahj braš v‹W mtÇl« fLikahfnt
ït® thj« òǪjh®.
ïªâahÉ‹ ÉLjiy¡F¥ nghuhLtj‰F K‹d®, eh£il m¢RW¤J« _‹W Ô§Ffis
KjÈš xʤJ¡f£l nt©L« v‹W fhªâahÇl« ït® mG¤jkhfnt vL¤Jiu¤jh®.
mit tUkhW: (1) fh§»u° f£á (gh®¥gd¥ bghW¥ghs®fË‹ Mâ¡f¤â‹
Ñœ cŸsJ). (2) rhâKiwia¡ bfh©l ïªJ kj«. (3) gh®¥gd®fË‹
nkyhâ¡f«.
ehf¥g£od¤âš ïuÆšnt bjhʉrhiy CÊa®fË‹ ntiyÃW¤j« bto¤j bghGJ
bjhÊyhs®fis MjǤjh® bgÇah®. mjdhš ifJ brŒa¥g£L¢ áiwÆš
mil¡f¥g£lh®. |
| 1928 |
br‹id khfhz¤âš lh¡l® ã. R¥guha‹
mt®fis¤ jiytuhf¡ bfh©l j‹Å¢irahd (vªj¡ f£á¢ rh®ò« ïšyhj)
M£á eilbg‰wJ. mâš ïl« bg‰W ïUªj mik¢r® v°. K¤ijah (KjÈah®),
tF¥òthÇ ïl xJ¡ÑL â£l¤ij bgÇahÇ‹ Kid¥ghd Mjuîl‹ eilKiw¥
gL¤âdh®.
1928 - et«g® 7-M« ehŸ ‘òu£á’ (Revolt)
v‹D« M§»y ïjiH¥ bgÇah® bjhl§»dh®. |
| 1929 |
| ‘RakÇahij ïa¡f«’ v‹gj‹ Kjš
khfhz khehL br§fšg£L efÇš 1929 ã¥utÇ khj« bgÇah® Ka‰áahš
eilbg‰wJ. âU. lòŸí.ã.V. rîªâu gh©oa‹ kheh£L¡F¤ jiyik jh§»dh®. |
RakÇahij
Ó®âU¤j¤ âUkz«
1929 |
‘RakÇahij¤ âUkz«’ vd miH¡f¥bgW«
gF¤j¿î jGÉa xU òâa thœ¡if x¥gªj Kiwia¥ bgÇah® Kj‹ Kjš
m¿Kf« brŒJ el¤â¡ fh£odh®.
ïªj ÃfœÉš - všyh kj¢ rl§FfS«, flîŸ tÊghL«, j§fŸ rk°»Uj
bkhÊÆš gh®¥gd® kªâu§fŸ xJjY« Ú¡f¥g£ld; òJ kzk¡fŸ, vtnuD«
xUtuJ jiyikÆš khiyfis xUtU¡F xUt® mÂɤJ¡ bfh©L thœ¡if
x¥gªj cWâ bkhÊia¤ j§fŸ jhŒbkhÊÆš (jÄHf¤âš jÄœ) T¿dhny
nghJ«. ïªj¤ âUkz¤âš gf£L Ml«gunk TlhJ; ÄfÄf¢ á¡fdkhfî«
ïJ eilbgw nt©L«; ïitna jkJ Ó®âU¤j¤ âUkz Kiw¡F¥ bgÇah®
tF¤j tiuaiw ÉâfŸ.
ïªj¥ òâa âUkz V‰gh£o‹ _y« kj¢rh®ã‹ik (Secularism)
nfh£gh£ilí« bgÇah® bra‰gL¤âdh®. vªj kj¤ij¢ rh®ªjtuhf ïUªj
nghâY«, vtU« jiyik jh§», kzk¡fis thœ¡ifÆ‹ rk cÇik¥ g§Fjhuuhf
M¡F« cWâ bkhÊia¥ go¡FkhW« khiyfis kh‰¿¡ bfhŸSkhW« T¿ kz
ÉHhit el¤â it¡fyh«.
òJikahd ïªj¤ âUkz¤ â£l« _y«, rhâ kW¥ò - kj kW¥ò¡ - fy¥ò¤
âUkz§fisí«, if«bg© (Éjit) kWkz¤ijí« C¡f¥gL¤â eilbgw¢ brŒjh®
bgÇah®.
(jªij bgÇahiu k£Lnk xnu jiytuhf V‰w gF¤j¿î¤ jsgâahd ngu¿P®
m©zh, 1967-š jÄœehL khÃy Kjyik¢ruhf¤ jh« Ms¤ bjhl§»aJ«,
RakÇahij¤ âUkz Kiw¡F vd¤ jÅ¢ r£l« Ãiwnt‰¿¤ j« jiytiu k»œÉ¤jh®.) |
knyahî¡F
Kjš btËeh£L¥ gaz«
1929 - or«g® 15 |
knyah eh£oš (ï‹iwa knyáah
ehL) thG« jÄœ k¡fŸ miH¥ig V‰W ehf¥g£od« JiwKf¤âÈUªJ jkJ
f¥gš gaz¤ij¥ bgÇah® bjhl§»dh®. mªj Kjš btËeh£L¥ gaz¤âš
JizÉah® ehf«khS« ïa¡f¤ bjh©l®fŸ áyU« cl‹ br‹wd®.
or«g®-20
ãdh§F JiwKf¤âš 50,000-¡F« nk‰g£l knyah jÄH®fŸ flš nghy¤
âu©L, bgÇahU¡F« ït®j« FGÉdU¡F« vG¢á ÄFªj tunt‰ò tH§»d®.
or«g® - 23
<¥ngh efÇš, ‘jÄH® Ó®âU¤j r§f«’ V‰ghL brŒj jÄH® kheh£il¤
âwªJ it¤J ciuah‰¿dh® bgÇah®.
or«g® - 26
á§f¥ó® efÇš bgÇahU¡F« ït® FGÉdU¡F« khbgU« k»œ¢á tunt‰î
tH§f¥bg‰wJ. m§nf ‘knyah ïªâa‹ fh§»u°’ el¤âa kheh£oš bgÇah®
brh‰bghÊî M‰¿dh®.
(mªehËš M§»nya® M£áÆš knyah eh£o‹ xU khÃykhfnt á§f¥ó®
ïUªjJ. ï¥nghJ ÉLjiy bg‰w jÅehlhfnt ïJ És§F»wJ.)
or«g® ïWâ ehŸfŸ
knyah eh£oš nfhyhy«ó®, kyh¡fh, ij¥ã§, R§if¥g£lh Kjyhd
gšntW ïl§fËY« jkJ j‹khd ïa¡f¤â‹ bfhŸiffis¥ bgÇah® KH§»dh®. |
jÄHf«
âU«ãa ã‹...
1930 - rdtÇ 16 |
bgÇah® k‰W« ït® FGÉd® knyah
eh£oÈUªJ f¥gÈš ï‹W jÄœehL âU«ãd®.
áy khj§fËš, xU áwªj K‹ndhoahf¡ ‘FL«g¡ f£L¥ghL’ g‰¿¥ bgÇah®
üš btËÆ£lh®. FHªijfË‹ v©Â¡ifia¡ Fiw¡F« Kiw¡F¡ fU¤J¥ gu¥gš
(ãu¢rhu«) brŒjh®. mªehËš ïªâa muR FHªij¡ f£L¥ghL â£l¤ij¢
bra‰gL¤Jtj‰F K‹ng, mj‹ f£lha¤ njitia ïªâahÉnyna Kj‹ Kjš
tÈíW¤âa gF¤j¿î¢ á‰ãí« üš vGâa MáÇaU« bgÇah® xUt® k£Lnk!
nk khj« 10-11
<nuhL efÇš RakÇahij ïa¡f¤â‹ ïu©lhtJ khfhz kheh£il¥
bgÇah® el¤âdh®. kuh£oa khÃy« ònd efÇš thœªj gF¤j¿î¤ jiyt®
âU. v«. M®. b#a¡f® mªj kheh£L¡F¤ jiyik jh§»dh®. mnj ntisÆš
khfhz kheh£il x£o, ïisP® khehL, bg©fŸ khehL, kJÉy¡F khehL,
jÄœ ïir Mjuî khehL - M»aití« bgÇah® Ka‰áahš eil bg‰wd.
‘njtjhá’ Kiwia xÊ¡F« r£l K‹tiuit (Bill)
bgÇah® Kid¥ghf MjǤjh®.
(nks«, ehad« Kjyhd ïir¡ fUÉfis¥ ga‹gL¤J« xU tF¥ãid¢ nr®ªj
ïs« bg©fis ïªJ¡ nfhÉšfËš eld, e§ifauhf¥ bgh£L¡f£o¥ bghJ
kfË® M¡F« bfhoa Kiwia¥ òF¤âaJ gh®¥gÜa«. mªj mH»fns ‘njtjháfŸ’
vd miH¡f¥bg‰wd®.)
lh¡l® K¤Jy£RÄ bu£o xU Ó®âU¤j¥ bg©k Mth®. mtnu mªj¢ r£l
K‹tiuit to¤J, rhâbt¿ ão¤j gh®¥gd¤ jiyt®fË‹ v⮥igí« K¿ao¤J,
br‹id r£l nkyitÆš Ãiwntw¢ brŒJ É£lh®. ïj‰F¥ bgÇah® bgU«
Mjuit¤ bjÇɤjh®. |
|
|
|
|